Python 3.15 chính thức phát hành: có gì mới cho lập trình viên

Trong bài này
Python 3.15.0 đã có bản stable (bản ổn định). Đây là bản major release (bản phát hành lớn) mới nhất của ngôn ngữ Python, mang nhiều tính năng và tối ưu hóa so với Python 3.14, với 5,643 commit từ 1,012 contributor. Bài viết tóm lược các thay đổi chính, một cảnh báo dành cho người dùng macOS và một trò chơi đi kèm đợt phát hành.
Tính năng mới của trình thông dịch và JIT
Nhóm Interpreter improvements (cải tiến trình thông dịch) của Python 3.15 gồm các mục PEP sau:
PEP 661: thêm kiểu built-in có tên sentinel.
PEP 686: Python dùng UTF-8 làm encoding (bảng mã) mặc định.
PEP 798: cho phép unpacking ngay trong comprehension.
PEP 810: lazy import tường minh, nhằm rút ngắn thời gian khởi động.
PEP 814: thêm kiểu built-in frozendict.
PEP 829: các file cấu hình dùng lúc khởi động package.
Về hiệu năng, trình biên dịch JIT thử nghiệm (experimental JIT compiler) được nâng cấp đáng kể. Trên x86-64 Linux, mức cải thiện đạt 7-8% theo geometric mean (trung bình nhân) so với interpreter tiêu chuẩn. Trên AArch64 macOS, mức tăng tốc là 11-12% so với tail-calling interpreter.
Thư viện chuẩn, typing và C API
Danh sách thay đổi còn nhắc đến phần improved error messages (thông báo lỗi được cải thiện) và mục More color. Văn bản nguồn chỉ nêu tên hai mục này, không đi vào chi tiết.
Thư viện chuẩn
PEP 799: một package profiling chuyên dụng, dùng để tổ chức các công cụ profiling của Python.
Tachyon, cũng thuộc PEP 799: profiler lấy mẫu thống kê với tần suất cao.
Tính năng typing mới
PEP 728: TypedDict với các extra item có kiểu xác định.
PEP 747: chú thích type form bằng TypeForm.
PEP 800: disjoint base trong hệ thống kiểu.
Cải tiến C API
PEP 782: C API mới tên PyBytesWriter để tạo đối tượng bytes của Python.
PEP 788: cơ chế bảo vệ trước finalization trong C API.
PEP 803, 820, 793: Stable ABI cho các bản build free-threaded, cùng phần C API liên quan.
Build, bản phát hành và lưu ý cho macOS 27.0
Thay đổi về build và bản phát hành
PEP 831: frame pointer được bật mặc định, giúp quan sát hệ thống ở mức thấp tốt hơn.
Bản nhị phân Windows 64-bit chính thức dùng tail-calling interpreter.
Bản nhị phân macOS chính thức mặc định cài sẵn hỗ trợ free-threading.
Để xem đầy đủ các thay đổi, nguồn dẫn tới tài liệu What’s new in Python 3.15.
IDLE và tkinter trên macOS 27.0
Nguồn đưa ra cảnh báo cho người dùng IDLE hoặc các ứng dụng GUI dùng module tkinter. Khi gọi lệnh menu mở hộp thoại, chẳng hạn About IDLE, Settings hay Open Module trong IDLE, ứng dụng có thể bị treo. Người dùng thấy spinning beach ball và phải dùng Force Quit.
Nguyên nhân là một thay đổi hành vi của hệ điều hành trong macOS 27.0. Thay đổi này được cho là ảnh hưởng mọi phiên bản Tk hiện hành, nên tkinter trong mọi phiên bản Python hiện hành cũng bị ảnh hưởng.
Nếu phụ thuộc vào ứng dụng dựa trên Tk như IDLE trên macOS, nguồn đề xuất hai hướng: hoãn cài macOS 27.0 cho đến khi có workaround từ Tk hoặc macOS, hoặc kiểm tra xem workflow của ứng dụng có bị ảnh hưởng hay không. Diễn biến mới được cập nhật tại issue 158053.
Tài nguyên và trò chơi whatsnewt
Có tài liệu online cho bản phát hành mới.
PEP 790 là lịch phát hành của Python 3.15.
Lỗi phát hiện được có thể báo trên trang issue của dự án.
Người dùng có thể tài trợ trực tiếp cho Python hoặc qua GitHub Sponsors để hỗ trợ cộng đồng.
Nhân dịp phát hành, Barry Warsaw tạo whatsnewt, một trò chơi TUI (trò phiêu lưu bằng văn bản trong terminal) đưa người chơi đi qua phần What’s New in Python 3.15. Người chơi bắt đầu ở Startup Foyer, nằm đâu đó bên trong interpreter, rồi tiến dần tới Release Gate. Dọc đường có mười tám puzzle, mỗi puzzle là một tính năng có thật của 3.15 mà người chơi phải tự dùng: viết và chạy code trong một Python 3.15 interpreter thay vì chỉ trả lời câu hỏi.
Một số puzzle cần type checker. Với các puzzle đó, đáp án được pyrefly kiểm tra; pyrefly là dependency của dự án chính vì lý do này, và kết quả hiển thị trích lại phản hồi của công cụ. Cách chơi dễ nhất là chạy lệnh sau:
uvx --python 3.15 whatsnewtPhần cuối thông báo gửi lời cảm ơn các volunteer và kêu gọi hỗ trợ Python Software Foundation. Georgi Ker và Marie Nordin được cảm ơn vì logo Python 3.15. Sovereign Tech Agency được cảm ơn vì hỗ trợ công việc release manager cho Python 3.14 và 3.15 qua Sovereign Tech Fellowship. Thông báo ký tên release team gồm Hugo van Kemenade, Ned Deily và Steve Dower.
Điểm chính
Python 3.15.0 là bản stable mới, gồm 5,643 commit từ 1,012 contributor so với Python 3.14.
Về ngôn ngữ: UTF-8 là encoding mặc định theo PEP 686, kèm lazy import tường minh, kiểu sentinel và kiểu frozendict.
JIT thử nghiệm nhanh hơn 7-8% trên x86-64 Linux và 11-12% trên AArch64 macOS, theo các mốc so sánh nêu trong nguồn.
Về build và phát hành: frame pointer bật mặc định, bản Windows 64-bit dùng tail-calling interpreter, bản macOS cài sẵn hỗ trợ free-threading.
Người dùng IDLE hoặc tkinter trên macOS 27.0 có thể gặp tình trạng treo khi mở hộp thoại; nguồn nhắc theo dõi issue 158053.
Nguồn tham khảo
Các nguồn mà bài viết này dựa vào.
- Python 3.15.0 (final) is here! (mở trong tab mới) — Python Insider


