Rust vào CPython? Thảo luận tại Python Language Summit

Trong bài này
David Hewitt, đại diện nhóm dự án Rust for CPython, đã quay lại Python Language Summit để hỏi các core developer của Python muốn gì ở Rust. Ông đưa ra lộ trình theo từng giai đoạn, tiêu chí thành công và đề xuất bắt đầu bằng một backend Rust tùy chọn cho module zlib. Mục tiêu dài hạn là đưa Rust thành một phần ổn định của CPython, đi kèm không ít băn khoăn từ cộng đồng.
Theo David, số issue gắn nhãn type-crash trên GitHub tăng đều theo thời gian. Ông cho rằng CPython đã đặt cược vào các tính năng lớn và phức tạp như parser mới, JIT (biên dịch tại thời điểm chạy) và free-threading (chạy luồng song song không bị khóa toàn cục), và đó có thể là lý do số báo cáo crash tăng. Rust được xem là một hướng giải quyết khả dĩ.
Trong Android, Jeff Vander Stoep mô tả Rust là "move fast and fix things"; kinh nghiệm của Android từ khi dùng Rust là ít vòng sửa đổi hơn cho các bản vá cùng kích thước.
Rust và Python đã cùng hoạt động trong hệ sinh thái package nhờ PyO3 và Maturin.
Nhiều công ty công nghệ chọn Rust như một khoản đầu tư chiến lược, không chỉ vì đó là công cụ mới hào nhoáng.
Nhóm dự án đã có kinh nghiệm đưa Rust vào các codebase sẵn có như Android và nhân Linux.
Những mối lo và cách giảm thiểu
David thừa nhận việc đưa Rust vào CPython không hoàn toàn suôn sẻ. Ba nhóm lo ngại chính được nêu ra cùng hướng xử lý tương ứng.
Hỗ trợ nền tảng: năm ngoái đây là mối lo lớn vì CPython chính thức hỗ trợ 20 kiến trúc và nền tảng ở Tier 1, 2 hoặc 3. David cho biết phạm vi hỗ trợ của Rust đã mở rộng và ngày càng ít đáng lo. Đề xuất là nhờ các bên phân phối Python thử phần hỗ trợ Rust tùy chọn trong Python 3.16 (October 2027) và báo lỗi theo nền tảng lên upstream để kịp xử lý quanh mốc Python 3.17 (October 2028).
Yếu tố xã hội: kiến thức về Rust không phổ biến trong các core developer. Cách giảm nhẹ là nhắm vào những phần nhỏ của CPython và đi theo hướng từng bước, vì 1 million dòng code C không thể chuyển đổi cùng một lúc.
Lỗi và bảo mật: dùng Rust không có nghĩa code được chuyển sẽ hết bug hay lỗ hổng. Rust giảm bớt các nhóm lỗi hay gặp nhưng code vẫn có thể sai về tính đúng đắn. Nhóm đề xuất dùng property-based testing, fuzzing và các thực hành kỹ thuật thận trọng trong quá trình chuyển đổi.
Lộ trình và module đầu tiên: zlib
Một PEP xác định tiêu chí thành công cho Rust dự kiến ra mắt vào cuối 2026. Theo lộ trình, code Rust đầu tiên được phát hành cùng Python 3.16 và hoàn toàn tùy chọn, code C cũ vẫn được giữ làm phương án dự phòng. Sớm nhất đến Python 3.18 vào 2029, Rust mới trở thành điều kiện bắt buộc để build CPython, tức còn ít nhất ba năm nữa.
Mùa hè 2026: hệ thống build, CI và bản proof-of-concept của Rust API.
Cuối 2026: PEP xác định tiêu chí thành công.
Python 3.16 (October 2027): backend Rust tùy chọn cho module zlib và một Rust API riêng tư.
Python 3.17 (October 2028): xử lý các vấn đề nền tảng và mở rộng Rust sang io, json, xml, memoryview, parser.
Một phiên bản Python xa hơn (October 2029+): Rust trở thành bắt buộc khi build và công bố Rust API công khai.
Nhóm chọn zlib làm module đầu tiên vì muốn đạt cải thiện đáng kể với phạm vi nhỏ. Bản triển khai dùng zlib-rs, được mô tả là đã kiểm thử kỹ, được Firefox, uv và Cargo sử dụng, và nhanh hơn zlib và zlib-ng trên nhiều nền tảng. Module này còn buộc phải dùng một Cargo package bên ngoài, nên khâu này của quy trình build sẽ phải được thiết kế và chạy thử. Do thuật toán nén zlib được dùng rộng rãi trong đóng gói Python, gần như mọi lệnh pip install trên Python 3.16 sẽ nhanh hơn nếu đề xuất được chấp nhận.
Phác thảo Rust API
#[pyfunction(signature = (
data,
/ ,
wbits = MAX_WBITS ,
bufsize = DEF_BUF_SIZE ,
))]
fn decompress (
py : Python <' _ >,
data : Py < PyObject >,
wbits : c_int,
bufsize : isize
) -> PyResult < Py < PyBytes >, PyErrRaised > {Trong ví dụ, buffer được cấp phát và tự giải phóng khi ra khỏi scope, thay vì phải dọn thủ công như khi viết cùng hàm bằng C.
Tiêu chí thành công và thảo luận
Với các thay đổi lớn trước đây như JIT và free-threading, CPython đã đặt tiêu chí thành công rõ ràng để chấp nhận độ phức tạp tăng thêm, và David cho rằng dự án này cũng cần như vậy. Các gợi ý của ông:
Tiêu chí quan trọng nhất: đa số core developer đang hoạt động sẵn sàng dùng Rust API để hiện thực chức năng.
Không làm chậm đáng kể các benchmark hiệu năng của CPython.
Mọi nền tảng theo tier đều phải được Rust hỗ trợ, và trải nghiệm của các bên phân phối cho thấy việc thêm hỗ trợ Rust nhìn chung nằm trong tầm xử lý.
David lưu ý tiêu chí đầu tiên dùng chữ "open" chứ không phải "familiar", và có kế hoạch khảo sát các core developer về cách họ từng dùng Rust khi đóng góp cho CPython trước khi quyết định đưa Rust ra khỏi giai đoạn thử nghiệm.
Trong phần thảo luận, Thomas Wouters khuyên không nên nhượng bộ vì những người quen cách cũ và hỏi liệu Rust API có nên thiết kế từ nguyên lý đầu tiên. David đáp rằng có chỗ nên tận dụng thế mạnh của Rust, như giải phóng tài nguyên khi ra khỏi scope, nhưng cũng có những thiết kế idiomatic của Rust không phù hợp nhất. Larry Hastings hỏi vì sao không làm bản rewrite; David nhắc RustPython đã tồn tại, kém hiệu năng hơn CPython nhưng có thể giúp định hướng thiết kế API. David cũng khẳng định CPython sẽ là dự án hai ngôn ngữ trong một thời gian đáng kể, nhưng nói Rust sẽ tùy chọn mãi mãi là thiếu thành thật.
Pablo Galindo Salgado lo ngại việc lấy dependency từ Cargo, có thể là showstopper vì CPython vendor dependency và chọn lọc rất kỹ, mỗi lần có lỗ hổng lại phải phát hành bản mới. David trả lời nhóm sẽ chọn càng ít dependency ngoài càng tốt, zlib-rs chỉ là một, mã nguồn Rust sẽ được vendor để build CPython không cần Cargo, và chúng sẽ không nằm trong cây mã nguồn CPython. Łukasz Langa đồng tình nên để dependency nằm riêng, nhắc tới kho cpython-source-deps, hiện chỉ dùng cho bản cài đặt nhị phân.
Điểm chính
Nguồn tham khảo
Các nguồn mà bài viết này dựa vào.
- Rust for CPython (Python Language Summit 2026) (mở trong tab mới) — Python Insider


