Bỏ qua để đến nội dung chính
LeoNex News

Python free-threaded (không GIL): giai đoạn tiếp theo

Sơ đồ các task được scheduler điều phối, truy cập dữ liệu qua các mutex bảo vệ.
Trong bài này

Tại Python Language Summit, nhóm Tobias Wrigstad, Fridtjof Stoldt và Donghee Na trở lại với chủ đề thời kỳ hậu free-threading của Python và câu hỏi ngôn ngữ này nên cung cấp những nguyên thủy đồng thời (concurrency primitives) cấp cao nào. Nhóm đề xuất mô hình Behavior-Oriented Concurrency (BOC), dựa trên các task và những mutex nắm rõ dữ liệu mà chúng bảo vệ. Họ cũng công bố bocpy, một bản proof of concept để thử nghiệm. Phần thảo luận sau đó cho thấy cộng đồng vẫn còn nhiều băn khoăn về việc chọn một cách làm duy nhất.

Vì sao thread chưa phải giao diện tốt

Hiện nay, giao diện để dùng free-threading là thread. Đây là khái niệm quen thuộc, vì người ta thường biết đến song song thực sự (true parallelism) qua trường lớp và sách giáo khoa. Tuy nhiên, nhóm đặt câu hỏi liệu thread có phải một giao diện người dùng tốt hay không, bởi dùng thread buộc lập trình viên phải bận tâm đến deadlock và race condition.

Dự án free-threading của Python đã tiến triển đáng kể kể từ khi PEP 779 được chấp nhận. Nhưng có một tiêu chí trong quyết định chấp nhận đó vẫn chưa được giải quyết: các nguyên thủy đồng thời cấp cao. Steering Council muốn đội ngũ core bắt đầu cân nhắc và đề xuất những nguyên thủy mà người dùng có thể dùng an toàn, hiệu quả mà không cần hiểu sâu cơ chế threading bên dưới, đồng thời khuyến nghị dùng package concurrent trong stdlib khi phù hợp. Đã có tiền lệ từ các ngôn ngữ khác:

  • Rust với ownership và borrowing.

  • Go với channel và goroutine.

  • Erlang với actor và việc gửi message.

Ba trục: nhanh, đơn giản hay an toàn

Bài nói so sánh cách các ngôn ngữ hiện thực đồng thời theo ba trục đôi khi mâu thuẫn nhau: tốc độ, độ đơn giản và độ an toàn. Theo đó, C nhanh và đơn giản nhờ truy cập bộ nhớ trực tiếp qua con trỏ, nhưng điều này cho phép các thao tác nguy hiểm và phải dựa vào kỷ luật của lập trình viên. Erlang sao chép dữ liệu sang actor khác khi giao tiếp nên an toàn và đơn giản, nhưng hiệu năng bị ảnh hưởng. Rust vừa nhanh vừa an toàn nhưng không đơn giản, vì người dùng thường phải vật lộn với borrow checker.

Với Python, nhóm đặt từng mô hình lên cùng tam giác này:

  • Global Interpreter Lock (GIL) là mô hình đơn giản nhưng chưa hoàn toàn an toàn, vì GIL chỉ bảo vệ runtime.

  • Subinterpreter an toàn hơn nhờ tính cô lập, nhưng không đơn giản và không nhanh do phải sao chép dữ liệu.

  • Free-threaded Python khá giống C: đơn giản và nhanh, nhưng đặt gánh nặng đúng đắn và an toàn lên vai lập trình viên.

Từ đó, nhóm cho rằng với một mô hình cấp cao, an toàn nên được ưu tiên trước, rồi đến hiệu năng, còn độ đơn giản đứng thứ ba, vì đơn giản mâu thuẫn với hiệu năng.

Behavior-Oriented Concurrency và bocpy

Decorator @when cho phép khai báo task phụ thuộc vào những mutex nào; task chỉ truy cập dữ liệu qua các mutex đó. Cơ chế này giúp BOC dựng được đồ thị phụ thuộc giữa mọi task và dữ liệu. Khi đưa một chương trình tuân theo các ràng buộc ấy cho scheduler, kết quả là ba tính chất: không deadlock, không data race và kỷ luật khóa (locking discipline) tốt. Người dùng không cần quyết định tạo thread hay subinterpreter vì runtime sẽ lo việc đó, và scheduler có thể biến các deadlock hay data race bị phát hiện thành exception, nhận diện chúng trước khi thực thi.

Một ví dụ được chuyển từ lock và thread sang BOC là hai tài khoản ngân hàng chuyển tiền cho nhau rồi in kết quả. Phần cốt lõi của hàm chuyển tiền:

python
def atomic_transfer (src: Cown[Account], dst: Cown[Account], amount: float ):
 """Move funds from ``src`` to ``dst`` if both are unfrozen and funded."""
 @when (src, dst)
 def do_transfer (src: Cown[Account], dst: Cown[Account], amount = amount):
 src_account = src.value
 dst_account = dst.value
 if src_account.balance > amount:
 src_account.balance -= amount
 dst_account.balance += amount

Bản proof of concept này được hiện thực bằng subinterpreter và ai cũng có thể thử qua Python Package Index. Lệnh cài đặt:

bash
python -m pip install bocpy

Gói bocpy cung cấp ba tính năng:

  • Cown, tức khóa có quyền sở hữu.

  • Behavior, là các task sinh ra từ decorator @when.

  • Scheduler, hiện thực bằng subinterpreter và có kế hoạch hỗ trợ free-threading.

Đánh giá bocpy và hướng đi tiếp theo

Nhóm tự đối chiếu bocpy với ba tiêu chí của mình. Về độ đơn giản, các ví dụ cho thấy bocpy đơn giản. Về an toàn, bocpy hiện chạy trên stable Python nên mới hiện thực được tính cô lập; quyền sở hữu (ownership) chưa có và không thể làm bằng thư viện bên thứ ba vì cần thay đổi runtime. Về hiệu năng, bocpy tốt với các chương trình không bị chi phối bởi giao tiếp, do giao tiếp giữa các subinterpreter tốn kém.

Thảo luận từ cộng đồng

Điểm chính

Nguồn tham khảo

Các nguồn mà bài viết này dựa vào.

  1. Free-Threaded Python Post-Era (Python Language Summit 2026) (mở trong tab mới) — Python Insider

Xem thêm trong Software Engineering

Mô-đun zlib-rs đặt phía trên bộ máy CPython, cạnh khe dự phòng C, minh họa đề xuất backend Rust tùy chọn cho Python 3.16.
SOFT-ENG Software Engineering

Rust vào CPython? Thảo luận tại Python Language Summit

David Hewitt, đại diện nhóm dự án Rust for CPython, đã quay lại Python Language Summit để hỏi các core developer của Python muốn gì ở Rust. Ông đưa ra lộ trình theo từng giai đoạn, tiêu chí thành công và đề xuất bắt đầu bằng một backend Rust tùy chọn cho module zlib. Mục tiêu dài hạn là đưa Rust…

6 phút đọc

Núm chỉnh phiên bản chuyển từ 14.6 sang 15.6, với các chi tiết tượng trưng cho tính năng JavaScript, thay đổi hành vi và giới hạn bộ nhớ.
SOFT-ENG Software Engineering

Những thay đổi V8 đáng chú ý từ Node.js 26 lên 27

Bản Node.js 27 Alpha nâng cấp V8 lên phiên bản 15.6, từ 14.6 trong Node.js 26. Việc nâng cấp mang đến một số tính năng ngôn ngữ JavaScript mới, nhiều thay đổi về hành vi, cải thiện hiệu năng và điều chỉnh về bộ nhớ. Một số thay đổi có thể làm hỏng mã vốn dựa vào hành vi cũ, nên đáng để lập trình…

4 phút đọc

Bản tin qua email

Nhận tuyển chọn bài viết mới của LeoNex News qua email.

Chúng tôi chỉ dùng địa chỉ này để gửi bản tin.

Nhận tuyển chọn bài viết mới của LeoNex News qua email. Bạn sẽ nhận một email xác nhận; đăng ký chỉ có hiệu lực sau khi bạn xác nhận. Mỗi email đều có liên kết hủy đăng ký. Xem chính sách quyền riêng tư